"İstilacı Yabancı Türlerin Girişinin ve Yayılmasının Önlenmesi ile Yönetimi Hakkında Yönetmelik", 21 Şubat 2026 tarihli Resmi Gazete 'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan yönetmelikle, istilacı yabancı türlerin biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan sağlığı üzerinde meydana getirebileceği olumsuz etkilerin önlenmesi için ülkeye girişleri ve yayılmalarına dair alınacak tedbirler düzenlendi.
Buna göre, istilacı yabancı türlerin ülkeye kasıtlı ve kasıtsız girişinin ve yayılımının önlenmesi ile etkin şekilde yönetilmesi için Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi oluşturulacak ve bu liste düzenli güncellenecek.
Bir türün UİST Listesi'ne dahil edilebilmesi için bilimsel ve teknik kanıta dayanılarak ülke sınırları içinde yabancı tür olduğu, mevcut koşullarda ve öngörülen iklim değişikliği koşullarında karasal ve sucul ortamlarda yaşayabilir popülasyon oluşturmaya, çevrede yayılmaya veya yaşamaya elverişli olduğu tespit edilecek.
UİST Listesi, belirtilen kriterlere dayanılarak Sucul İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu ile Karasal İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu tarafından hazırlanacak ve karar verilmek üzere Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonuna sunulacak. Komisyonun belirlediği UİST Listesi, kurumun internet sitesinde yayımlanacak.
Risk Değerlendirmesi Yapılacak
UİST Listesi'nin belirlenmesi için risk değerlendirmesi yapılacak. Türlerin taksonomik kimlikleri, istila geçmişi, doğal ve muhtemel yayılış alanlarının tanımlanması, muhtemel zararın maliyetinin değerlendirilmesi gibi hususlar dikkate alınacak.
UİST Listesi'ndeki istilacı yabancı türler kasıtlı şekilde transit olarak taşınamayacak ve ülke sınırları içine sokulamayacak, kapalı muhafaza da dahil olmak üzere herhangi bir yerde bulundurulamayacak, kapalı muhafaza da dahil olmak üzere üretilemeyecek, büyütülemeyecek ve yetiştirilemeyecek, imha için özel tesislere taşınması hariç taşınamayacak, ticarete konu edilemeyecek, satılamayacak, trampaya konu edilemeyecek veya kullanılamayacak, çevreye salınamayacak.
UİST Listesi'nde bulunan türler konusunda bilimsel ve tıbbi çalışmalar için üniversiteler, araştırma enstitüleri ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına Komisyon tarafından izin verilebilecek. Komisyon, danışma grubunun uygun görmesi halinde, UİST Listesi'ndeki türler için üstün kamu yararı ve zaruret olması durumunda istisnai faaliyet izni verebilecek.
Kaçma ya da yayılma durumunda derhal acil durum planı uygulanacak. Acil eylem planları, danışma grupları tarafından hazırlanacak veya hazırlattırılacak ve Komisyon tarafından onaylanacak.
İzleme Sistemi Kurulacak
UİST Listesi'nin kabul edilmesini takiben 18 ay içerisinde bu türlerin kasıtlı veya kasıtsız olarak giriş ve yayılma yollarının kapsamlı analizi gerçekleştirilecek. İstilacı yabancı türlerin miktarı, geliş yolları ve oluşabilecek muhtemel zararlar göz önüne alınarak öncelikli geliş yolları belirlenecek.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, istilacı yabancı türlerin ülke içinde varlığını tespit etmek ve yayılmasını önlemek amacıyla, UİST Listesi'nin yayımlanmasını takiben 36 ay içerisinde araştırma, izleme ya da diğer usuller yoluyla istilacı yabancı türlere ilişkin verilerin toplanması ve kayıt altına alınması için izleme sistemi kuracak. Bu türlerin kontrol altına alınması için imha önlemleri uygulanabilecek.
Yönetmelik Metni