AB IPA-III İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN TÜRKİYE'DEKİ GÖLLER, SULAK ALANLAR VE KIYI BÖLGELERİNE ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRLMESİ PROJESİ



İklim değişikliği; deniz seviyesi yükselmesi, su miktarı ve kalitesindeki değişimler ile ekosistem bütünlüğünün bozulması gibi etkiler yoluyla Türkiye'nin göl, sulak alan ve kıyı bölgeleri üzerinde giderek artan bir baskı oluşturmaktadır. Özellikle kıyı bölgelerinde taşkın, erozyon, tuzlanma ve arazi kayıpları; göl ve sulak alanlarda ise su bütçesi ve su kalitesi değişimleri önemli çevresel ve sosyo-ekonomik riskler doğurmaktadır.

Bu çerçevede yürütülen “İklim Değişikliğinin Türkiye'deki Göller, Sulak Alanlar ve Kıyı Bölgelerine Etkilerinin Değerlendirilmesi Projesi", iklim değişikliğinin söz konusu hassas ekosistemler üzerindeki mevcut ve gelecekteki etkilerinin bilimsel yöntemlerle ortaya konulmasını, iklim kaynaklı risklerin değerlendirilmesini ve uygulanabilir uyum stratejilerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır.

Proje, yalnızca risklerin ortaya konulmasını değil, aynı zamanda bu risklere karşı uygulanabilir uyum stratejilerinin ve doğa temelli çözümlerin geliştirilmesini hedeflemektedir. Hazırlanan risk analizleri, uyum seçenekleri ve rehber dokümanlar; merkezi ve yerel düzeyde karar vericilere, planlama ve uygulama süreçlerinde bilimsel ve bütüncül bir karar destek altyapısı sunmayı amaçlamaktadır.

Proje, Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA III) kapsamında desteklenmektedir. Projenin Nihai Faydalanıcısı, Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü; Sözleşme Makamı ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü'dür. Proje ile Türkiye'nin iklim değişikliğine uyum kapasitesinin güçlendirilmesi, su kaynakları ve kıyı alanlarının bütüncül bir yaklaşımla yönetilmesi ve Avrupa Birliği çevre ve iklim politikalarıyla uyum sürecinin desteklenmesi amaçlanmaktadır.

​Proje, 36 ay süreyle yürütülmekte olup, uygulama süresi boyunca elde edilen çıktılar ilgili kurum ve paydaşlarla paylaşılacaktır.

 



Türkiye'de kıyı bölgeleri ile göl ve sulak alanlar, iklim değişikliğine karşı en hassas ve aynı zamanda sosyo-ekonomik değeri en yüksek alanlar arasında yer almaktadır. Bu alanlarda iklim değişikliğinin etkilerinin yalnızca mevcut durum üzerinden değil, uzun vadeli projeksiyonlar üzerinden değerlendirilmesi; risklerin ölçülebilir hale getirilmesi ve uyum seçeneklerinin uygulanabilir biçimde tasarlanması, etkin su yönetimi ve ekosistem koruma politikaları açısından kritik öneme sahiptir.

​Bu proje;

      -  Deniz seviyesi yükselmesi ve iklim kaynaklı değişimleri bilimsel modelleme ile analiz ederek,

      -  Riskleri (çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarıyla) ortaya koyarak,

      - ​ ​Uyum stratejileri ve doğa temelli çözümleri tanımlayarak, 

karar vericilere ve paydaşlara uygulamaya dönük bir karar destek çerçevesi sağlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca paydaş çalıştayları, eğitimler ve bilgi paylaşımı faaliyetleriyle kurumsal kapasitenin güçlendirilmesine ve ortak anlayışın geliştirilmesine katkı sunacaktır.


​Projenin temel amacı, Türkiye'nin göller, sulak alanlar ve kıyı bölgeleri bağlamında iklim değişikliğine uyum kapasitesinin artırılmasına katkı sağlamaktır. Bu kapsamda; iklim projeksiyonlarına dayalı olarak göl, sulak alan ve kıyı bölgelerinde meydana gelebilecek niceliksel ve niteliksel değişimler ortaya konulmakta, iklim kaynaklı riskler analiz edilerek, bu risklere yönelik uyum stratejileri geliştirilmektedir.

​Proje kapsamında;

    -Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarında deniz seviyesi yükselmesine bağlı etkiler modellenmekte,

  -Seçilen üç pilot göl/sulak alan için (Köyceğiz Gölü/Dalyan Alanı, Nemrut Gölü ve Eğirdir Gölü) su bütçesi ve su kalitesi projeksiyonları gerçekleştirilmektedir,

    -Elde edilen model sonuçlarına dayalı olarak kıyı, göl ve sulak alanlar için iklim kaynaklı risk değerlendirmeleri yapılmaktadır,

    -Risk analizleri doğrultusunda uyum stratejileri ve doğa tabanlı çözümler geliştirilmektedir.

Proje, Türkiye genelini kapsamakla birlikte deniz seviyesi yükselmesi modellemesi, Ege ve Akdeniz kıyılarımızda yer alan 10 ilimizde (Hatay, Adana, Mersin, Antalya, Muğla, Aydın, İzmir, Balıkesir, Çanakkale ve Edirne) adalar hariç olmak üzere gerçekleştirilecektir.

Sulak alan ve göl modelleme çalışmaları ise ülkemizdeki farklı karakteristiklere sahip gölleri temsil edecek şekilde seçilen üç pilot alanda yürütülecektir:

​Risk değerlendirmesi ve iklim değişikliğine uyum önlemlerine ilişkin faaliyetler de yukarıda belirtilen alanlarda gerçekleştirilecektir.


​Proje çerçevesinde yürütülen başlıca faaliyetler aşağıda özetlenmektedir:

  •  - Deniz seviyesi yükselmesi etki modellemelerinin gerçekleştirilmesi,
  •  - Göl ve sulak alanlar için su bütçesi ve su kalitesi modelleme çalışmaları,
  •  - Kıyı, göl ve sulak alanlar için risk ve hassasiyet analizlerinin yapılması,
  •  - Uyum stratejileri ve doğa tabanlı çözümlerin belirlenmesi,
  •  - Paydaş katılımı, çalıştaylar ve saha ziyaretleri yoluyla karar alma süreçlerinin desteklenmesi,
  •  - İlgili kurumların teknik ve kurumsal kapasitesinin geliştirilmesine yönelik eğitim ve bilgi paylaşımı faaliyetleri.


​ÇIKTI 1: Deniz Seviyesi Yükselmesi Etki Modellemesi

Proje kapsamında, Türkiye’nin Ege ve Akdeniz kıyılarında (adalar hariç) deniz seviyesi yükselmesinin 2100 yılına kadar olası etkilerinin modellenmesi; bu etkilerin arazi kullanımı, nüfus, ekosistemler ve ekonomik kayıplar üzerindeki sonuçlarının ortaya konulması hedeflenmektedir

Aktivite 1.1 – Deniz Seviyesi Yükselmesi (DSY) Etki Modellemesi Çalışması için Parametrelerin, Veri Kaynaklarının ve Yaklaşımların Tanımlanması

Deniz seviyesi yükselmesi etki modellemesi için metodolojik yaklaşımın, kullanılacak veri setlerinin ve iklim senaryolarının (SSP veya RCP) belirlenmesi hedeflenmektedir. IPCC raporlarıyla uyumlu şekilde 2100 yılına kadar projeksiyonlar oluşturulacaktır.

Beklenen çıktı: Modelleme yaklaşımı ve projeksiyon veri setleri raporu.

Aktivite 1.2 – Kıyı Bölgeleri için Risk Değerlendirme Göstergelerinin Belirlenmesine Yönelik Paydaş İstişaresi

Kıyı bölgelerinde iklim kaynaklı risk değerlendirmesinde kullanılacak göstergelerin belirlenmesi amacıyla paydaş katılımlı çalıştaylar düzenlenmesi planlanmaktadır. En az 15 temel risk göstergesinin paydaşlarla birlikte tanımlanması hedeflenmektedir.

Beklenen çıktı: Paydaş istişare çalıştayı raporları.

Aktivite 1.3 – Deniz Seviyesi Yükselmesi Etki Modellemesi için Veri Toplama

Modelleme çalışmalarında kullanılmak üzere topoğrafya, arazi kullanımı, nüfus, ekonomik faaliyetler, altyapı ve çevresel verilere ilişkin veri setlerinin toplanması, doğrulanması ve analiz edilmesi hedeflenmektedir.

Beklenen çıktı: Veri Toplama ve Analiz Raporu ve doğrulanmış veri setleri.

Aktivite 1.4 – Türkiye'nin Ege Denizi ve Akdeniz Denizi Kıyılarında Deniz Seviyesi Yükselmesi Etki Modellemesi

Toplanan veriler ve iklim projeksiyonları kullanılarak deniz seviyesi yükselmesinin etkilerinin modellenmesi; etkilenen nüfus, arazi ve ekosistem alanlarının yüksek çözünürlüklü haritalar ile ortaya konulması hedeflenmektedir.

Beklenen çıktı: Modelleme Süreci ve Sonuç Analizi Raporu.

Aktivite 1.5 – Deniz Seviyesi Yükselmesine Bağlı Arazi Kaybı Projeksiyonları

Model sonuçlarına dayanarak 2025–2100 dönemine ilişkin arazi ve sulak alan kayıplarının projeksiyonlanması ve haritalanması hedeflenmektedir.

Beklenen çıktı: Deniz Seviyesi Yükselmesine Bağlı Kayıplar Raporu.

​​​

ÇIKTI 2: Pilot Göller ve Sulak Alanlar için Modelleme

Üç pilot göl/sulak alan için iklim değişikliği etkileri altında su bütçesi ve su kalitesi projeksiyonlarının 2100 yılına kadar modellenmesi hedeflenmektedir.

Aktivite 2.1 – Üç Pilot Göl ve Sulak Alan için Parametrelere Yönelik Veri Toplama

Köyceğiz Gölü/Dalyan Alanı, Nemrut Gölü ve Eğirdir Gölü için hidrolojik, meteorolojik ve su kalitesine ilişkin veri setlerinin toplanması ve analiz edilmesi planlanmaktadır.

Beklenen çıktı: Pilot Alanlar Veri Toplama ve Analiz Raporu.

Aktivite 2.2 – Üç Pilot Göl/Sulak Alan için Su Bütçesi Projeksiyonları

Pilot alanlarda iklim değişikliğine bağlı su bütçesi ve su seviyesi değişimlerinin 2100 yılına kadar modellenmesi hedeflenmektedir.

Beklenen çıktı: Su Bütçesi Modelleme Raporu.

Aktivite 2.3 – Üç Pilot Göl/Sulak Alan için Su Kalitesi Projeksiyonları

Pilot alanlarda temel su kalitesi parametrelerine ilişkin iklim projeksiyonları altında su kalitesi değişimlerinin modellenmesi amaçlanmaktadır.

Beklenen çıktı: Su Kalitesi Modelleme Raporu.

​

ÇIKTI 3: Sulak Alanlar, Göller ve Kıyı Bölgeleri İçin Risk Değerlendirmesi

Modelleme çıktıları temelinde kıyı alanları ile pilot göl ve sulak alanlar için iklim kaynaklı risklerin ve ekonomik kayıpların değerlendirilmesi hedeflenmektedir.

Aktivite 3.1 – Deniz Seviyesi Yükselmesine Yönelik Risk Değerlendirmelerinin Ekonomik Zarar Maliyetleri Dâhil Edilerek Gerçekleştirilmesi

Deniz seviyesi yükselmesine bağlı risklerin, ekonomik, çevresel ve sosyal etkileriyle birlikte değerlendirilmesi ve kıyı hassasiyet haritalarının hazırlanması planlanmaktadır.

Beklenen çıktı: Kıyı Alanları Deniz Seviyesi Yükselmesi Risk Değerlendirme Raporu.

Aktivite 3.2 – Üç Pilot Göl/Sulak Alan İçin Zararlardan Kaynaklanan Ekonomik Kayıplar Dâhil Risk Değerlendirmelerinin Gerçekleştirilmesi

Pilot alanlarda iklim değişikliğine bağlı risklerin ve ekosistem hizmet kayıplarının değerlendirilmesi hedeflenmektedir.

Beklenen çıktı: Göller/Sulak Alanlar İklim Risk Değerlendirme Raporu.

Aktivite 3.3 – Paydaşlarla birlikte “Göller/Sulak Alanlar için İklim Risk Değerlendirme Raporu" Çalıştayı

Kıyı risk değerlendirme sonuçlarının paydaşlarla birlikte değerlendirilmesi ve uyum önlemlerinin tartışılması planlanmaktadır.

Beklenen çıktı: Paydaş çalıştayı raporu.

Aktivite 3.4 – Paydaşlarla Birlikte “Göller/Sulak Alanlar için İklim Risk Değerlendirme Raporu"nun Değerlendirilmesine Yönelik Çalıştay

Pilot alanlara ilişkin risk değerlendirme sonuçlarının paydaşlarla değerlendirilmesi hedeflenmektedir.

Beklenen çıktı: Paydaş çalıştayı raporu.


ÇIKTI 4: Uyum Stratejileri ve Doğa Tabanlı Çözümler

Risk değerlendirme sonuçlarına dayanarak kıyı, göl ve sulak alanlar için iklim değişikliğine uyum stratejileri ve doğa tabanlı çözümlerin geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Aktivite 4.1 – Bir Dizi Uyum Stratejisi ve Önlemin Tanımlanması

10 kıyı belediyesi ve 3 pilot alan için maliyet-fayda analizlerine dayalı uyum önlemlerinin tanımlanması ve en az 50 önlem önerisinin geliştirilmesi planlanmaktadır.

Beklenen çıktı: Uyum Stratejileri ve Önlemleri Raporu.

Aktivite 4.2 – Doğa Tabanlı Çözümlerin Belirlenmesi

Uyum önlemleri arasından doğa tabanlı çözümlerin seçilmesi ve uygulanabilirliklerinin değerlendirilmesi hedeflenmektedir.

Beklenen çıktı: Doğa Tabanlı Uyum Önlemleri Raporu.

Aktivite 4.3 – Uyum El Kitaplarının Hazırlanması

10 belediye için iklim riskleri, projeksiyonlar ve uyum önlemlerini içeren uygulamaya yönelik el kitaplarının hazırlanması planlanmaktadır.

Beklenen çıktı: 10 adet Belediye Uyum El Kitabı.


ÇIKTI 5: Kapasite Geliştirme ve İletişim/Görünürlük

İlgili kurum ve paydaşların iklim değişikliğine uyum konusundaki teknik ve kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesi hedeflenmektedir.

Aktivite 5.1 – Saha Ziyaretlerinin Gerçekleştirilmesi ve Uluslararası Toplantılara Katılım

AB ülkelerine çalışma ziyaretleri düzenlenmesi ve uluslararası iklim toplantılarına katılımın desteklenmesi planlanmaktadır.

Beklenen çıktı: Çalışma Ziyareti Değerlendirme Raporları ve uluslararası toplantı katılım raporları.

Aktivite 5.2 – Proje Çıktıları Hakkında Paydaş Eğitimi

İzmir, Muğla ve Hatay'da proje çıktılarının paylaşılacağı, modelleme ve risk sonuçlarının aktarılacağı eğitim programlarının düzenlenmesi hedeflenmektedir.

Beklenen çıktı: Eğitim kitapçıkları ve eğitim değerlendirme raporları.

Aktivite 5.3 – İletişim Stratejisi ve Eylem Planı

Proje içi ve proje dışı iletişimi yönlendirecek iletişim stratejisi ve eylem planının hazırlanması planlanmaktadır.

Beklenen çıktı: İletişim Stratejisi ve Eylem Planı.

Aktivite 5.4 – Proje Kısa Videosu ve Diğer Görünürlük ve İletişim Materyallerinin Hazırlanması

Proje tanıtım videosu, basılı ve dijital materyaller ile sosyal medya hesaplarının oluşturulması ve güncel tutulması hedeflenmektedir.

Beklenen çıktı: Tanıtım materyalleri ve aktif sosyal medya hesapları.

Aktivite 5.5 – Açılış Toplantısı ve Kapanış Toplantısı

Projenin başlangıcında ve sonunda açılış ve kapanış toplantılarının düzenlenmesi planlanmaktadır.

Beklenen çıktı: Açılış ve kapanış toplantı raporları.​