​Ülkemizin Ocak ayı yağışları (1991-2020 yılları arası) ortalaması 70 mm ve 2025 yılı ocak ayı ise 27 mm'dir. Ülkemiz genelinde 2026 yılı ocak ayı yağışları yaklaşık %50 artış ile 104 mm olarak ölçüldü. Geçen yıl ocak ayı yağışlarının yaklaşık 4 katı kadar artış kaydedilmiştir. Şubat ayında da yağışlar normallerin üzerinde gerçekleşmeye devam ediyor.

Bakanlığımızca geliştirilen ve halihazırda test aşamasında olan Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sistemine göre; 2026 Şubat, Mart ve Nisan aylarında mevsim normallerinin üzerinde yağış tahmin ediliyor (Harita 1).​

Harita 1 - 2026 Şubat- Mart-Nisan 3 Aylık Meteorolojik Kuraklık Tahmin Haritası

Uzun yıllar ortalamalarının çok üzerinde kaydedilen yağışlar ile birlikte yüzey akışları artmış ve bazı akarsularda taşkınlar, drenaj sistemlerinin yetersiz olduğu yerleşimlerde ise kent selleri meydana geliyor. Özellikle geçtiğimiz yıllarda yaşanan kuraklıklar ile birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu yağışlar su kaynaklarımızın sürdürülebilirliği açısından olumlu bir tablo ortaya koymakla birlikte, bazı bölgelerde taşkın riskini de beraberinde getirmiştir. Önümüzdeki dönemde benzer yağış rejimlerinde riskin azaltılması için havza ölçekli taşkın yönetim planlarında yer alan tedbirlerin uygulanması ile tahmin ve erken uyarı sistemlerinin hayata geçirilmesi ve yerleşim yerlerindeki mevcut altyapının güçlendirilmesi önem taşımaktadır.

Bu süreçte meydana gelen taşkın olayları yerel ölçekte çeşitli etkilere yol açmıştır. Antalya'nın bazı ilçelerinde dere yataklarının kapasitesinin aşılması sonucu tarım arazilerinde su baskınları görülmüş, kırsal mahalle yollarında geçici olarak kapanmalar yaşanmıştır.

Kent merkezine yakın düşük kotlu alanlarda yağmur suyu drenaj sistemlerinin yetersiz kaldığı cadde ve alt geçit gibi noktalarda kent selleri meydana gelmiştir.

Yaşanan taşkınlara ilişkin değerlendirmelerde bulunuyor, geri analiz yöntemleri ile taşkın modellerimizin kalibrasyonunu iyileştiriyoruz. Bu minvalde Sayın Genel Müdürümüz Afire Sever başkanlığında son günlerde meydana gelen taşkınlara ilişkin değerlendirmelerde bulunmak ve Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Sisteminin yaygınlaştırılması ve iyileştirilmesi amacıyla toplantı düzenlendi.​

Resim 1 – Taşkın Değerlendirme ve Koordinasyon toplantısı

TATUS ile Taşkın Yönetiminde Yeni Dönem: Ulusal Ölçekte Taşkın Tahmini, Erken Uyarı ve Karar Destek Altyapısı Güçleniyor

Ulusal Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Sistemi (TATUS), taşkın risklerinin azaltılması, can kayıplarının önlenmesi ve ekonomik zararların en aza indirilmesi amacıyla geliştirilen ulusal ölçekte bir tahmin, karar destek ve erken uyarı sistemi olarak DSİ, MGM ve SYGM uzmanları tarafından tasarlandı. 2021 yılında temeli atılan TATUS öncelikle pilot alt havzalarda kuruldu ve Ülkemizin tamamına yaygınlaştırma çalışmaları Genel Müdürlüğümüz uhdesinde, ilgili ve sorumlu diğer kurumlar ile eşgüdüm içerisinde yürütülüyor. Taşkın risk yönetiminde üretilen tüm veriler değerlendiriliyor ve zamanında uyarı sistematiği kurumsal bir yapıya kavuşuyor.

Bilimsel Altyapı ve Gerçek Zamanlı Veri ile Güçlü ve Tutarlı Taşkın Tahminleri

TATUS; meteorolojik tahminler, hidrolojik ve hidrodinamik modelleme altyapısı ile gerçek zamanlı gözlem verilerini birlikte kullanarak taşkın ihtimalini önceden belirliyor.

Her bir tahmin noktasında, hidrodinamik modeller aracılığıyla:

       -Taşkın su derinliği

       -Taşkın yayılım alanı,

       -Taşkın su hızı,

       -Muhtemel fiziksel etkiler

sayısal olarak belirleniyor. Böylece muhtemel taşkının oluşturacağı hasarlar saatler öncesinden tutarlı bir şekilde tespit edilmesi hedefleniyor.

TATUS 15 Pilot Alt Havzada Başarıyla Tamamlandı

TATUS Pilot Proje kapsamında 2024 yılı itibarıyla:

       -Sık sık taşkın yaşanan 15 pilot alt havza belirlenmiş (Resim 2),

       -128 noktada taşkın tahmin altyapısı kurulmuş,

       -50 adet akım gözlem istasyonuna ait veri ve parametreler mühendislik kalibrasyonları ile modele entegre edilmiş,

       -Kullanıcı dostu arayüze sahip web tabanlı TATUS altyapısı kurulmuştur.

Pilot kapsamda her bir tahmin noktasında detaylı saha çalışmaları yürütülmüş; ölçülmüş ve kayıt altına alınmış taşkın verileri ile gerçekleştirilen kalibrasyon ve validasyon süreçleri sayesinde geleceğe yönelik en hassas taşkın öngörüsünün üretilmesi amaçlanmıştır.

Ayrıca kurum içi sistemler ile başta DSİ ve MGM olmak üzere ilgili kurumların canlı ölçüm/izleme sistemleri arasında onlarca entegrasyon tamamlanmış; veri akış sürekliliği ve operasyonel iş akışları standart hale getirilmiştir.

Harita 2 – TATUS 15 Pilot Alt Havza (Kırmızı renkle gösterilmiştir) ve 235 Tahmin Noktası

​

Otomatik Güncellenen 72 Saatlik Tahminler

TATUS'ta öncelikle geçmiş taşkın olayları, akım ve meteorolojik gözlem verileri detaylı biçimde analiz ediliyor. Bu analizler doğrultusunda her alt havzayı temsil eden hidrolojik modeller kuruluyor ve mühendislik kalibrasyonları gerçekleştiriliyor.

Hidrolojik modeller, MGM tarafından sağlanan ECMWF, WRF ve ALARO sayısal tahminleriyle saatlik döngüde çalıştırılarak 72 saatlik ileriye dönük debi tahminleri üretir ve her saat günceller. Üretilen debiler, TATUS'taki çoklu seviye alarm eşikleriyle izlenir; eşik aşımı durumunda sistem otomatik uyarı mekanizmasını tetikler (Resim 2).

Resim 2 – Ergene Merkez Tahmin Noktası

​
Resim 3 – TATUS Metodoloji Şeması

İhtiyaç halinde, canlı verilerle beslenen hidrodinamik modeller devreye alınarak anlık taşkın yayılım haritaları üretiliyor. Böylece taşkının olası etkileri günler öncesinden değerlendirilerek gerekli hazırlıkların yapılması sağlanıyor.

Ulusal TATUS Hedefinde ilk adımlar

Üst ölçekte uzun vadeli politika ve strateji hedeflerimizin yer aldığı 12. Kalkınma Planında yer alan “Tüm havzalarda ulusal taşkın ve kuraklık tahmini ve erken uyarı sistemi kurulacaktır." hedefi doğrultusunda, TATUS' un ülkemizin tamamında yaygınlaştırılması çalışmalarına vakit kaybetmeden başlandı. Taşkın riski olan tüm bölgelerde kurulacak taşkın tahmin modelleri ile kurulması hedeflenen Ulusal TATUS sistemi ile muhtemel taşkınlar yaşanmadan önce gerekli uyarılar yapılarak vatandaşımız can ve mal güvenliğinin sağlanması amaçlanıyor.

15 pilot alt havza projesinin hemen akabinde, Avrupa Birliği (IPA) desteğiyle başlatılan Meriç–Ergene Taşkın Yönetimi Projesi kapsamında taşkın tahmini bileşeni, TATUS metodolojisiyle uyumlu olacak şekilde kurgulanmıştır. Bu sayede Meriç–Ergene Nehir Havzası, bir nehir havzasının tamamının TATUS altyapısı içinde uçtan uca (veri entegrasyonu–modelleme–alarm üretimi) canlıya alındığı ilk uygulama örneği olmuştur. Projenin tamamlanması ile havza genelinde toplam 96 tahmin noktasında debi tahmini ve alarm üretimi gerçekleşmektedir.​

​
Harita 3 – Meriç Ergene Havzası Taşkın Tahmin Noktaları

2024 yılında başlatılan yaygınlaştırma çalışmaları kapsamında, havza ölçekli taşkın yönetim planlarında yer alan altlıklar temel alınarak, 6 nehir havzasında (Antalya, Batı Akdeniz, Batı Karadeniz, Doğu Karadeniz, Susurluk) model kurulumları tamamlandı (Harita 4). Halihazırda tahmin noktalarında, anlamlı ve yönetilebilir taşkın uyarıları üretilebilmesi için kritik debi eşiği belirleme ve alarm seviyelerinin tanımlanmasına yönelik saha ve ofis çalışmaları devam ediyor (Resim 4). Bu çalışmalarının tamamlanmasının ardından tahmin noktaları test aşamasına alınacak ve yıl sonuna kadar kalibrasyon çalışmaları yapılacaktır.

Harita 4 - Yaygınlaştırma Çalışmaları Devam Eden 5 Nehir Havzası​

Hâlihazırda 1024 tahmin noktasında kurulan hidrodinamik modellerin test süreçleri başarıyla tamamlanmış olup sistem işletme dönemine geçmiştir. Projenin 2027 yılında tamamlanması planlanmaktadır.

​​

Harita 5 – Taşkın Tahmin Noktaları Haritası

 ​

Resim 4 – Saha ve Ofis Çalışmaları

AFAD Başkanlığı tarafında yürütülen Haber Alma Yayma (HAY) Çalışmaları ile TATUS arasındaki entegrasyon çalışmaları, kurumlar arası teknik görüşmeler ve iş akışı mutabakatları sonucunda nihai hale getirilmiştir. TATUS'ta üretilen tahmin ve uyarıların HAY tarafında ortak bir formatta alınabilmesi ve bildirim senaryolarının standardize edilmesi amacıyla gerekli arayüz ve servis geliştirmeleri yürütülmüş olup, çalışmalar tamamlanma aşamasındadır. Bu entegrasyonla birlikte, taşkın uyarılarının AFAD'ın ulusal düzeydeki durum farkındalığı ve müdahale koordinasyon süreçlerine daha hızlı ve izlenebilir şekilde aktarılması hedeflenmektedir.

Resim 5 – TATUS – HAY(AFAD) Metodolojisi Şeması

Ulusal TATUS Hedefinde Yol Haritası Hazır

Dünya Bankası ile Türkiye arasında imzalanan iklim değişikliği odaklı kredi anlaşmaları, ülkenin düşük karbonlu kalkınma hedeflerini desteklemeyi ve iklim değişikliğine uyum kapasitesini güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu finansmanlar; enerji verimliliğinin artırılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının yaygınlaştırılması, sanayide emisyonların azaltılması, afet risk yönetiminin geliştirilmesi ve iklime dirençli altyapı projelerinin hayata geçirilmesi gibi alanlarda kullanılmaktadır. Söz konusu krediler, uzun vadeli ve uygun koşullu yapılarıyla Türkiye'nin Paris Anlaşması kapsamındaki taahhütlerine katkı sağlarken, yeşil dönüşüm sürecinin hızlandırılmasına ve sürdürülebilir ekonomik büyümenin desteklenmesine önemli ölçüde katkı sunmaktadır.

Bu kapsamda, imzalanan kredi anlaşmasıyla TATUS ülkemizin 19 nehir havzasında 2030 yılına kadar yaygınlaştırılacaktır. Yaygınlaştırma projelerinin ihale süreci 2026 yılı içerisinde yapılacaktır.

Taşkında Proaktif Risk Yönetimi

TATUS sayesinde taşkın riski günler öncesinden öngörülebilecek; kritik eşiklerin aşılması durumunda otomatik uyarılar üretilerek müdahale süreçleri proaktif hale gelecektir. Sistem, taşkın yönetiminde “olay olduktan sonra müdahale" yaklaşımı yerine “olay olmadan hazırlık ve risk azaltma" yaklaşımını güçlendiriyor. Hidrodinamik modelleme ile muhtemel taşkınların stratejik tesisler, yerleşim alanları vb. unsurlar üzerindeki olası etkileri daha somut biçimde değerlendirilecek; önceliklendirme, kaynak tahsisi ve saha ekiplerinin yönlendirilmesi daha etkin koordine edilecektir.

Kurumlar arası eşgüdüm ve veri entegrasyonları sayesinde DSİ ve MGM canlı ölçüm verileri ile tahminler aynı platformda birleştirilecek; AFAD başta olmak üzere tüm paydaşların durum farkındalığı artırılacaktır.

Taşkın tahmini ve erken uyarı sistemlerine ilişkin kapsamlı bir mevzuatın hazırlanması büyük önem taşımaktadır. Farklı kurumlar arasında görev ve sorumlulukların net bir şekilde belirlenmesi, veri paylaşımı ve koordinasyon süreçlerinin standartlaştırılması, mükerrer çalışmaların önlenmesi ve kaynakların etkin kullanılabilmesi açısından kritik bir gerekliliktir. Merkezi ve entegre bir altyapının oluşturulması, gerçek zamanlı bilgi akışı sağlanması ve kurumsal sorumlulukların açıkça tanımlanması, taşkın risk yönetiminde hızlı ve koordineli müdahaleyi mümkün kılacaktır. Böylece hazırlanacak mevzuat, yalnızca idari bir düzenleme olmanın ötesinde, sürdürülebilir, güvenilir ve bütüncül bir taşkın yönetim sisteminin temelini oluşturacaktır.

TATUS, pilot aşamadan ulusal ölçekli operasyona geçiş sürecini planlı şekilde sürdürmektedir. 2026 yıl sonu itibarıyla 6 nehir havzasında tahmin ve alarm üretiminin başlamasıyla birlikte ülke genelinde taşkın tahmini ve erken uyarı kapasitesinde önemli bir artış sağlanacaktır.

Can kayıplarının önlenmesi, ekonomik kayıpların azaltılması, kritik altyapının korunması ve iklim değişikliğine uyum kapsamında taşkın risk azaltma çalışmalarının güçlendirilmesi açısından stratejik öneme sahip olan TATUS'un 2030 yılı itibarıyla tüm Türkiye sathında operasyonel hale getirilmesi hedeflenmektedir.

Değişen iklim ile şiddeti ve sıklığı artan taşkın olaylarına karşı güçlü ve sistematik bir araç olarak tasarlanan TATUS ile taşkın risk yönetiminde daha güçlü, daha hazırlıklı ve daha dirençli bir Türkiye hedefi doğrultusunda çalışıyoruz.