​İklim değişikliğinin etkileriyle birlikte yağış rejimleri düzensizleşirken su kaynakları azalıyor ve kuraklık riski artıyor. Bütün su kullanım alanlarında olduğu gibi kentsel alanlarda da suyun daha planlı ve verimli kullanılması zorunlu hale geldi.

Kentsel su tüketiminin önemli bir bölümünün peyzaj alanlarında gerçekleştiği dikkate alındığında, yüksek su talep eden geleneksel peyzaj anlayışının sürdürülebilir olmadığı görülüyor. Bu sebeple klasik peyzaj yerine iklim koşullarına uyumlu ve sürdürülebilir çözümlere geçişin önemi daha da arttı. Son yıllarda öne çıkan kurakçıl peyzaj yaklaşımı ise su verimliliğini merkeze alan modern peyzaj planlama yöntemlerinden biri olarak dikkat çekiyor.

Kurakçıl Peyzaj Nedir?

Kurakçıl peyzaj; suyun verimli kullanımını esas alarak kuraklığa, tuzluluğa ve sıcaklığa dayanıklı, su ihtiyacı az olan bitkilerle tasarlanan, yerel iklim ve doğal vejetasyon ile uyumlu ve ekosistem dengesini koruyan bir peyzaj tasarım yaklaşımıdır.

Bu yöntemde amaç yalnızca estetik görünüm değil aynı zamanda;

• Su kullanımının azaltılması,
• Yerel bitki örtüsünün desteklenmesi,
• Bakım maliyetlerinin düşürülmesi,
• İklim değişikliğine uyumlu kentlerin oluşturulmasıdır.

Araştırmalar, kurakçıl peyzaj tekniklerinin kısmen uygulanmasıyla %20–50, çim alanların tamamen dönüştürülmesi durumunda ise %80'e kadar su tasarrufu sağlanabildiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca bakım ve enerji maliyetlerinde de %50'ye varan azalma sağlanabilmektedir.

Kurakçıl Peyzaj Ne Değildir?​
Çoğu uygulamada yalnızca çakıl, cüruf veya sert zemin kullanılarak oluşturulmuş, bitkisel çeşitlilikten yoksun alanların “kurakçıl peyzaj" olarak sunulduğu; doğal çim yerine plastik çimin tercih edildiği hatalı yaklaşımların oldukça yaygın olduğu görülmektedir.

Kurakçıl peyzajın temel amacı, yerel iklim ve doğal vejetasyona uyumlu az su tüketen bitki türleriyle oluşturulan, sürdürülebilir bir yeşil alan oluşturmaktır. Plastik yüzeyler ile tamamen çakıl, cüruf veya sert zemin ağırlıklı tasarımlar; yeşil alanların sunduğu ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilirliğini olumsuz yönde etkilemekte olup, kurakçıl peyzajın doğayla uyum ilkesine uygunluk göstermemektedir.

Kurakçıl Peyzajın Temel Prensipleri

• Bölgenin yerel iklim koşullarına ve doğal vejetasyona uyum sağlayan; kuraklığa, tuzluluğa ve yüksek sıcaklığa dayanıklı, daha az suya ihtiyaç duyan bitki türlerinin yetiştirilmesi ve kullanılması,
• Bitkilerin su ihtiyaçlarına göre zonlanması,
• Yoğun sulama ihtiyacı olan çim alan oranının azaltılması,
• Su verimliliği sağlayan basınçlı sulama sistemlerinin kullanılması,
• Su kullanımının ölçüm ve izleme sistemleri ile kayıt altına alınması,
• Toprak analizi, malçlama gibi verimliliği arttıran yöntemlerin kullanılması,
• Sulama ihtiyacının öncelikli olarak geleneksel olmayan su kaynaklarından sağlanması.
  

​Kurakçıl Peyzajın Faydaları

Kurakçıl peyzaj uygulamaları yalnızca su tasarrufu sağlamaz; çok yönlü çevresel ve ekonomik katkılar sunar:

• Peyzaj sulamalarında su verimliliği sağlanarak önemli ölçüde su tasarrufu elde edilir.
• Biçme, gübreleme ve sulama ihtiyaçlarının azalmasıyla bakım maliyetleri düşer.
• Kuraklığa ve aşırı sıcaklıklara dayanıklı bitkisel tasarım sayesinde iklim direnci yüksek yeşil alanlar oluşturulur.
• Yerel türlerin kullanımıyla biyoçeşitlilik desteklenir ve ekosistem dengesi güçlenir.
• Sulama ve bakım ekipmanlarının daha az kullanılmasıyla enerji tasarrufu sağlanır.​
  

Örnek Bitki Türleri

Kentlerde Kurakçıl Peyzaj Uygulama Alanları

Kurakçıl peyzaj yaklaşımı, son yıllarda su verimliliği politikalarının önemli bir parçası haline gelmiştir.  Bu kapsamda, 4 Mayıs 2023 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Genelgesiyle yayımlanan “Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)"nda  ek olarak  Kurakçıl  Peyzaj Uygulama Rehberi yayımlanmıştır. 

Kurakçıl Peyzaj Rehber Dokümanı  için tıklayınız​​

Karar; kent ve mahalle parkları, yol, bulvar ve refüjler gibi toplumun yararlandığı veya rekreasyonel ihtiyaçlarının karşılandığı, ekosistem hizmetleri sağlayan kamusal alanlar ile üniversite kampüs alanları, askeri alanlar, kamu kurum ve kuruluşları, havaalanları, turizm tesisleri, golf, futbol ve atletizm sahaları, organize sanayi bölgeleri gibi çoğunlukla toplumun belirli bir kesimi tarafından belirli şartlarda kullanıma açık rekreasyonel alanları kapsamaktadır.

Kurakçıl Peyzaj Prensibine Uyumlu Örnek Alanlar